کتاب «ای کاش آب بودم»؛ گزیده‌ای از شعرهای احمد شاملو با انتخاب آیدا شاملو، اثری است که در کنار بازخوانی بخشی از مهم‌ترین شعرهای شاعر، تصویری نزدیک‌تر از جهان شخصی، فکری و عاطفی خالق «هوای تازه» ارائه می‌دهد. این مجموعه با مقدمه‌ای از آیدا شاملو منتشر شده؛ متنی که در آن از سال‌های همراهی با شاملو، وسواس او در شعر و پیوند ناگسستنی‌اش با موسیقی سخن گفته می‌شود.
«ای کاش آب بودم» سومین تجربه‌ی آیدا شاملو در گزینش شعرهای احمد شاملو است؛ تجربه‌ای که برخلاف دو مجموعه‌ی پیشین، حاصل سال‌ها همراهی، شناخت نزدیک و بازخوانی دوباره‌ی کارنامه‌ی شعری شاعر است. آیدا شاملو در مقدمهی کتاب که تاریخ ۱۰ دی ۱۴۰۴ را بر خود دارد، از روند شکل‌گیری این مجموعه می‌نویسد؛ از شبی که پس از پیشنهاد علیرضا رئیس‌دانایی، مدیر انتشارات نگاه، برای انتشار اثری به مناسبت صدمین سال تولد شاملو، انتخاب شعرها را آغاز کرد و تا صبح به بازخوانی و گزینش پرداخت.
این کتاب سومین گزینه‌اشعار شاملو به انتخاب آیدا است. نخستین مجموعه در سال ۱۳۵۹ از سوی انتشارات مروارید منتشر شد و دومین مجموعه پس از درگذشت شاعر با عنوان «میان خورشیدهای همیشه» از سوی انتشارات نگاه به چاپ رسید. اما «ای کاش آب بودم» از نگاه آیدا شاملو تفاوتی اساسی دارد؛ چراکه با وسواس بیشتر، بر اساس شناختی طولانی از شعرهای شاملو و با توجه به خواست ناشر تنظیم شده است.
یکی از ویژگی‌های مهم این مجموعه، پایان یافتن آن با شعر بلند و ماندگار «در آستانه» است؛ چیدمان شعرها به شکل زمانی انجام شده تا مخاطب بتواند مسیر تحول زبان، اندیشه و نگاه شاعر را در طول چند دهه دنبال کند.
شاملو؛ شاعری با گوش موسیقایی
بخش مهمی از مقدمهی آیدا شاملو به رابطه‌ی احمد شاملو با موسیقی کلاسیک اختصاص دارد؛ رابطه‌ای که کمتر در روایت‌های عمومی از زندگی شاعر مورد توجه قرار گرفته است. آیدا شاملو از سال ۱۳۴۱ و آغاز زندگی مشترکشان یاد می‌کند؛ زمانی که شنیدن قطعه‌ی «پیر گینت» اثر ادوارد گریگ به یکی از تجربه‌های مشترک آن‌ها تبدیل شد.
او در این مقدمه از شب‌هایی می‌گوید که همراه شاملو تا سپیده‌دم به آثار بزرگ موسیقی کلاسیک، از جمله «رکوئیم» موتسارت و «آداجیو» بروخ، گوش می‌سپردند. موسیقی برای شاملو بخشی از جهان زیباشناختی او به شمار می‌آمد، جهانی که در آن شعر، موسیقی و احساس به هم پیوند می‌خوردند.
خاطره‌ی اجرای سمفونی شماره ۵ چایکوفسکی در لندن در سال ۱۳۵۷ به رهبری لوریس چکناوریان نیز از دیگر بخش‌های این یادداشت است، خاطره‌ای که آیدا شاملو از آن به‌عنوان یکی از لحظات مهم زندگی مشترکشان یاد می‌کند. همچنین اجرای ویژه‌ی آثار موسیقایی برای بزرگداشت صدسالگی شاملو، در غیاب شاعر، بخش دیگری از این پیوند میان شعر و موسیقی را بازتاب می‌دهد.
اقیانوسی آرام با طوفان‌های پنهان
آیدا شاملو در مقدمهی کتاب تصویری متفاوت از شاعر ارائه می‌کند، شاعری که در نگاه نخست آرام و کم‌حرف به نظر می‌رسید، اما در درون خود جهانی پر از پرسش، اعتراض و اندوه داشت. او روح شاملو را به اقیانوسی تشبیه می‌کند که با وجود سکوت و آرامش ظاهری، طوفان‌های بسیاری را در خود پنهان کرده است.
در این روایت، شاملو شاعری معرفی می‌شود که بیش از هر چیز از رنج انسان، بی‌عدالتی، خودخواهی و فاصله گرفتن آدم‌ها از آرمان‌های انسانی رنج می‌برد. با این حال، این حساسیت نسبت به جهان پیرامون، او را به انسانی مهربان، بخشنده و دست‌ودلباز تبدیل کرده بود، ویژگی‌هایی که آیدا شاملو در کنار وجه ادبی و هنری او بر آن‌ها تأکید می‌کند.
کتابی برای بازخوانی مسیر شعری شاملو
«ای کاش آب بودم» تلاشی برای ارائه‌ی تصویری منسجم از مسیر شعری اوست. انتخاب ۹۰ شعر از دوره‌های مختلف زندگی ادبی شاعر و تنظیم آن‌ها بر اساس ترتیب زمانی، امکان مشاهده‌ی تغییرات زبان، نگاه و دغدغه‌های شاملو را برای خواننده فراهم می‌کند.
نظارت آیدا شاملو بر آماده‌سازی این مجموعه نیز از دیگر ویژگی‌های کتاب است، نظارتی که با هدف حفظ دقت متن، مقابله با خطاهای چاپی و ارائه‌ی نسخه‌ای منقح از شعرها انجام شده است.
انتشار «ای کاش آب بودم» فرصتی دوباره برای بازگشت به جهان شعری احمد شاملو است، جهانی برای فهم عشق، آزادی و رنج‌های انسان. این کتاب برای مخاطبان شعر معاصر، علاوه بر مجموعه‌ای از بهترین شعرهای شاملو، روایتی نزدیک از شاعری است که زندگی و شعرش همواره در پیوندی عمیق با یکدیگر قرار داشتند.
«ای کاش آب بودم» نوشته‌ی احمد شاملو با انتخاب آیدا شاملو، در ۲۲۴ صفحه، در خرداد ۱۴۰۵ از سوی انتشارات نگاه منتشر شده است. این کتاب سومین گزیده‌اشعار شاملو به انتخاب آیدا شاملو است که با نگاهی دقیق به مسیر شعری شاعر، مجموعه‌ای از ۹۰ شعر او را در کنار مقدمه‌ای شخصی و خواندنی درباره‌ی زندگی، موسیقی و جهان فکری احمد شاملو ارائه می‌کند.
🗣 نظرات (0)